MIDDEN - DELFLAND

Twee gezichten van... Nr. 46: de Zuidkade en de werf van de dichter Poot

In de rubriek 'De twee gezichten van…' staan maandelijks twee afbeeldingen centraal. De tekst van deze aflevering is verzorgd door Jacques Moerman van de Historische Vereniging Oud-Schipluiden. Henk Groenendaal maakte de foto anno 2006. Reacties en suggesties van lezers zijn van harte welkom. Deze maand deel 46.

"Maer volg my langs den dyk weer schoolwaert uit de hut.
Myn reisgezelschap was al mede kroost van boeren."

Deze versregels zijn van Hubert Korneliszoon Poot. Ze komen uit zijn 'Algemeene Brief', een biografisch gedicht dat in zijn tweede grote dichtbundel (1728) is opgenomen.
Poot werd op 29 januari 1689 op een boerderij in Abtswoude geboren. Zijn vader was boer en woonde op een erf, dat vanaf de Abtswoudseweg (nr. 46) is te bereiken. Dit gedeelte van Abtswoude viel burgerlijk onder Hof van Delft en kerkelijk onder Schipluiden. Naast de dorpskerk van Schipluiden stond het schoolhuis, het huidige Anker, waar Hubert Poot het onderwijs heeft gevolgd. Vanaf de werf liep hij met zijn zusjes Klaesje en Neeltje, en later ook Bastiaentje, door het land van hun vader naar de Tanthofkade, de dijk met bomen op beide foto's. Rechts daarachter ligt het woonerf van Poot, waarop tot het einde van de twintigste eeuw (oude foto ca. 1980) een boerderij heeft gestaan. De woning en de stal dateerden beide uit de tweede helft van de negentiende eeuw. De familie Bijl heeft hier als laatste het boerenbedrijf uitgeoefend. Tegenwoordig staat op deze plaats een modern landhuis, met op de achtergrond het nieuwe bos van Abtswoude.

Tanthof is een samenvoeging van ''t ant' en 'hof', het einde van de grafelijke hof (van Delft) en dateert uit de twaalfde eeuw. Deze dijk moest voorkomen dat het overtollige water uit de westelijk gelegen wildernis (de latere Kerkpolder en Zouteveense polder) naar de hoflanden van Delft in de latere Abtswoudse polder zou stromen. Oude kaarten laten zien dat de gebruikers van de grond in Abtswoude over de Tanthofkade zelf kleine stroken wildernis in de Kerkpolder en Zouteveense polder hebben ontgonnen. Deze grond werd aangeduid als de 'Papsouse Uyterdycken'. 'Papsou' is een verbastering van Abtswoude. De vader van de dichter Poot was hierdoor ook grondgebruiker in de Zouteveensepolder.
De Zuidkade, die de Tanthofkade met de Zouteveenseweg verbindt, is aangelegd om de Kerkpolder te beschermen tegen het water uit de latere Zouteveensepolder. Het gebied van Zouteveen is pas in de dertiende eeuw definitief ontgonnen. Hoewel er na de aanleg van de grote Maasdijk omstreeks 1250 geen echt overstromingsgevaar meer was, behielden de Tanthofkade en de Zuidkade hun waterkerende functie. Het hoogheemraadschap van Delfland verbood boeren hoornvee op de kaden te laten grazen; het houden van schapen was hier wel toegestaan.

Op dit ogenblik ligt op de Zuidkade een verhard fietspad, maar eeuwenlang was het een grasdijk die de boeren en kinderen uit Abtswoude gebruikten om te voet naar de kerk of de school in Schipluiden te gaan. Terwijl de polders vaak 's winters gedeeltelijk onder water stonden, waren de Tanthofkade en de Zuidkade in alle seizoenen goed als voetpad te gebruiken. Als er water op het land stond, maakten de bewoners van Abtswoude gebruik van een schuitje om van de boerderij naar de Tanthofkade en visa versa te varen.
Op dit ogenblik wordt de Zuidkade doorsneden door het zandlichaam van de A4. Het westelijke gedeelte van de kade loopt recht; het gedeelte ten oosten van het zandlichaam kronkelt licht en sluit aan op een eveneens slingerend gedeelte van de Tanthofkade. Hier heeft altijd een aantal bomen gestaan, dat in het open gebied enige bescherming boodt. De schoolkinderen verzamelden zich op dit punt, voordat ze met elkaar over de Zuidkade naar Schipluiden liepen. De band tussen het boerenkroost van Abtswoude was gewoonlijk groot. Veel kinderen stierven jong, waaronder Jan van Bergen, een buurjongen en jeugdvriend van Hubert Poot.

In het Museum Het Tramstation te Schipluiden is momenteel de expositie te zien: "Boerenzang valt zoet." Het leven en werk van de dichter Hubert Korneliszoon Poot (1689-1733)
Open: Elke zaterdagmiddag van 14.00-16.00 uur en op zondagmiddag 5 november van 13.00-16.00 uur.

Meer informatie over de naamgeving van polders en wegen is te vinden in het ‘Straatnamenboek van de gemeente Schipluiden’ (de dorpen Schipluiden en Den Hoorn en de buitengebieden))

Tekst: Trudy Werner. Oude foto 1980: Historische Vereniging Oud Schipluiden. Foto huidige situatie 2006: Henk Groenendaal. 'Midden-Delfland - Schakel' publicatie: 26 oktober 2006.

Na publicatie worden de “Twee gezichten van…” ook op internet gepubliceerd op adres: http://www.middendelfland.net/.