MIDDEN - DELFLAND

Twee gezichten van... Nr. 52: De Hervormde School in Maasland

In de rubriek 'De twee gezichten van…' staan maandelijks twee afbeeldingen centraal. De tekst van deze aflevering is verzorgd door Trudy Werner-Berkhout van de Historische Vereniging Maasland. Henk Groenendaal maakte de foto anno 2007. Reacties en suggesties van lezers zijn van harte welkom. Deze maand deel 52.

In 1894 werd in Maasland een Hervormde School opgericht. Het schoolgebouw en de onderwijzerswoning werden in de Vleeresteeg, de latere Stationsstraat, gebouwd.
De school is ontstaan door een kerkelijke strijd in de Protestantse Kerk aan het eind van de negentiende eeuw. Het meningsverschil tussen de Rechtzinnigen en Vrijzinnigen liep uit op een scheuring in de kerk: De Doleantie van 1886 genoemd. Hervormden en Gereformeerden kwamen fel tegenover elkaar te staan. De Hervormde Kerk telde omstreeks die tijd zo'n tweeduizend leden. Ruim zevenhonderd verlieten de kerk. Aangezien het grootste deel van de bestuursleden van de in 1866 gestichte Christelijke School de Doleantie was toegedaan en er geen organisatorische binding met de Nederlands Hervormde Kerk bestond, ging de Christelijke school mee en werd vervolgens in 1888 de Gereformeerde School.

Hervormde school

Voor de kinderen van de achtergebleven Hervormden moest dus een nieuwe school komen. Deze school werd vervolgens, om een herhaling te voorkomen, duidelijk verbonden met de Hervormde Kerk. Een kerkeraadsschool dus. In de stichtingsakte werd duidelijk vastgelegd dat de school werd gesticht door '....den Kerkeraad dier Gemeente en is eene kerkelijke school.....'
Het is een mooi schooltje aan de Vleeresteeg '...met drie lokalen en breeden gang met heldere tegeltjes, terwijl het geheel zoo mooi geverfd is....' De school startte in 1894 met 88 leerlingen.
Op 1 januari 1901 werd de Leerplichtwet ingevoerd. Kinderen van 7 tot 12 jaar dienden verplicht onderwijs te volgen. Het landbouwverlof, het verlof om te mogen helpen tijdens de hooibouw, moest echter na protest, wel gehandhaafd blijven.
In 1908 werd de school al te klein voor de inmiddels 120 leerlingen, een vierde klaslokaal was noodzakelijk. Dit had wel tot gevolg dat wegens grondgebrek in de Vleeresteeg het schoolpleintje opgeofferd moest worden. In 1912 werden opnieuw twee lokalen bijgebouwd, dit keer op de grond van de te slopen onderwijzerswoning. 

Deze werd vervangen door een nieuw karakteristiek schoolhuis met tuin, nu nog bestaand als nr. 7 van de Stationsstraat.
In 1920 kwam er een belangrijke nieuwe Wet op het Lager Onderwijs, waarbij het bijzonder onderwijs gelijkgesteld werd aan het openbaar onderwijs. Dit betekende eindelijk financiële gelijkstelling door het Rijk van alle soorten scholen!

In 1920 werd een begin gemaakt met de aanleg van elektrisch licht en waterleiding met spoeltoiletten en drinkfonteintjes. De school werd goed bijgehouden, de muren regelmatig gesausd, de schoolbanken geverfd. Maar het gebrek aan bergruimte en vooral het ontbreken van een schoolplein voelde als een gemis. Er ontstond een verlangen naar een nieuw schoolgebouw. In de oorlogsjaren 1940-1945 werden de problemen steeds groter, soms moest de school dicht vanwege te weinig brandstof. In het laatste jaar werd de school nog een tijd gevorderd door de Duitse Weermacht. Er werd veel schade aan het meubilair en het schoolgebouw toegebracht.

In 1947 vond een laatste verbouwing plaats en werd van twee klaslokalen één gymzaal gemaakt. Deze zaal werd verhuurd aan diverse verenigingen. Toch bleef de behoefte aan een nieuw schoolgebouw bestaan, maar pas nadat de Rijksinspecteur het gebouw aan de Stationssstraat afkeurde, kon het nieuwbouwplan worden ingediend. Op 3 maart 1960 werd een nieuw gebouw aan de Hildegaarde geopend, welke in 1975 de naam 't Spreeuwenest kreeg.

In 1977 ontstond een fusie met de Gereformeerde School 'de Klim-op'. Beide scholen zijn inmiddels ondergebracht in een nieuwe structuur: de Vereniging Christelijk Onderwijs te Maasland. Over ongeveer een jaar zal nieuwbouw de beide scholen weer herenigen!
De oude school werd in de jaren zestig afgebroken. Op de oude foto is een deel van de toren van de Hervormde kerk te zien. Op deze plaats staan nu enkele huizen en een kantoorgebouw.

Literatuur:

  • J. Klootwijk e.a. , Honderd jaar 't Spreeuwenest 1894-1994, Maasland, 1994.
  • Maasland, Beeldverhaal van honderd jaar dorpsleven 1900-2000, Maasland, 2000.
  • B.J. Post, Geschiedenis van Maasland, Maasland 1909 (1985).

Tekst: Trudy Werner. Oude foto: Historische Vereniging Maasland. Foto huidige situatie 2007: Henk Groenendaal. 'Midden-Delfland - Schakel' publicatie: 3 mei 2007.

Na publicatie worden de “Twee gezichten van…” ook op internet gepubliceerd op adres: http://www.middendelfland.net/.