MIDDEN - DELFLAND

Twee gezichten van... Nr. 104: De r.k. kerk te Den Hoorn 

In de rubriek 'De twee gezichten van…' staan maandelijks twee afbeeldingen centraal. De tekst van deze aflevering is verzorgd door Jacques Moerman van de Historische Vereniging Oud-Schipluiden. Henk Groenendaal maakte de foto anno 2011. Reacties en suggesties van lezers zijn van harte welkom. Deze maand deel 104.

De bouwgeschiedenis van de kerk begint op 18 juni 1915, toen het kerkbestuur voor f 8.500,-ruim 13.000 m² grond aankocht van Gerrit van Leeuwen. Op deze grond werden achtereenvolgens een kerk met pastorie, een zusterhuis en een school gebouwd. Later volgde ook nog de aanleg van de r.k. begraafplaats. De locatie van de kerk en de andere gebouwen sloot goed aan bij een historische situatie. Op de hoek van de Tanthofkade (oostzijde) en de Hoornseweg, vlakbij het verworven land, stond vanaf het midden van de vijftiende eeuw tot 1572-'73 een devotiekapel, die gewijd was aan Maria. In de kapel hing een 'Maria in de Sonne', een beeld waarvan ook elders voorbeelden bekend zijn. De kapel stond in de Late Middeleeuwen onder toezicht van de Oude Kerk van Delft, maar beschikte wel over eigen inkomsten. Gewoonlijk verzorgden priesters uit de stad een wekelijkse samenkomst in Den Hoorn, maar ook de pastoor van Schipluiden werd soms voor kapeldiensten betaald. Overigens vielen de bewoners van Den Hoorn tot 1572 onder de zielzorg van de pastoor en de kerk van 't Woudt. De sloop van de devotiekapel hing samen met de woelige Spaanse tijd. Willem van Oranje wilde voorkomen dat de vijand zich in de omgeving van Delft zou nestelen in bestaande gebouwen. Uiteindelijk kwam er toch korte tijd een Spaanse schans in Den Hoorn.

Twee gezichten van... Nr. 104: De r.k. kerk te Den Hoorn 

De r.k. bevolking moest vanaf het midden van de zeventiende eeuw voor de mis naar de schuilkerk en later de kerk van Hodenpijl. Het zou bijna drie en een halve eeuw duren, voordat de parochianen weer over een eigen godshuis in het dorp beschikten. Op 11 november 1915 kreeg de Haagse architect Nicolaas Molenaar, leerling van P.J.H. Kuypers, van het r.k. kerkbestuur in Den Hoorn de opdracht om een kerk met toren en een pastorie te ontwerpen. Begin maart 1916 vond de aanbesteding plaats. De laagste inschrijver was aannemer Willem Broens uit Tilburg met een bedrag van f 91.500,-; het bouwbedrijf had personeel met veel ervaring in het metselen van gewelven. Volgens het dagboek van de opzichter werden er 395 houten palen van 18 meter geslagen. Alleen al onder de toren kwamen 85 palen. Uit bezuinigingsoverwegingen werd er voor de pastorie niet geheid. Het gevolg was dat dit gebouw in 1982 wegens bouwvalligheid moest worden gesloopt. Op deze plaats kwam een nieuwe pastorie en een kleine kapel. Alle materialen voor de bouw van de kerk en pastorie werden per schip aangevoerd. Op 1 april 1917 vond de inwijding van de nieuwe kerk (nog zonder priesterkoor) plaats.
In juni 1921 werd de afbouw van de kerk aanbesteed, tegelijk met de bouw van het zusterhuis en een zes-klassige school. In mei 1922 was de neogotische kerk volledig gereed. Als beschermheiligen werden St. Antonius van Padua en paus Cornelius gekozen. Sinds 2011 behoort de kerk bij de Parochie O.L.V. van Sion (een fusieparochie van de r.k. kerken van Maasland, Schipluiden en Den Hoorn).

Twee gezichten van... Nr. 104: De r.k. kerk te Den Hoorn 

De r.k. kerk is een sfeervolle ruimte, vooral als de zon door de gebrandschilderde ramen schijnt. De fraai gemetselde gewelven getuigen van het vakmanschap van de Brabantse metselaars. Het hoogste punt onder de gewelven ligt op 12,5 meter en de nok in de as van het gebouw op ca. 18 meter uit de vloer gemeten. De grootste breedte is ca. 20 meter en de lengte vanaf het priesterkoor tot het portaal is ca. 36 meter. De klokkenzolder ligt op een hoogte van 13 meter en er hangen drie klokken in. De toren is ruim 35 meter hoog.

Sinds een aantal jaren heeft de kerk de status van gemeentelijk monument. Dit betekent dat de gemeente bij restauraties een financiële bijdrage levert. In de bouwkundige beschrijving van het monument staat, dat het om een kruiskerk gaat. Apsis en transepten hebben een zadeldak met een lagere noklijn. De gevels zijn opgemetseld met grauwe baksteen in kruisverband. De kerk heeft zowel spitsboogvensters als roosvensters en vierpasvensters, die deels voorzien zijn van decoratief (figuratief) glas-in-lood. De entree bestaat uit dubbele openslaande strokendeuren en een boven latei met drie spitsboogvensters. De samengestelde zadeldaken en torenspits zijn voorzien van leien.

De kerk is voor de gemeente Midden-Delfland van belang vanwege de architectuur en de cultuurhistorische waarde. Dit laatste verwijst naar de betekenis van het pand voor nu al zo'n vier generaties gebruikers. De kerk met de toren vormt een belangrijk stedenbouwkundig herkenningspunt voor Den Hoorn. Het markante gebouw wordt goed onderhouden door het kerkbestuur en de parochianen. Op de voorgrond van de nieuwe foto is een deel van 'De Bolle Kickert' te zien, de brug die de Hoornsekade verbindt met de Hoornseweg.

Meer informatie over de naamgeving van polders en wegen is te vinden in het ‘Straatnamenboek van de gemeente Schipluiden’ (de dorpen Schipluiden en Den Hoorn en de buitengebieden).

Tekst: Jacques Moerman. Oude foto: Historische Vereniging Oud Schipluiden. Foto huidige situatie 2011: Henk Groenendaal. 'Midden-Delfland - Schakel' publicatie: 29 september 2011.

Na publicatie worden de “Twee gezichten van…” ook op internet gepubliceerd op adres: http://www.middendelfland.net/.