MIDDEN - DELFLAND

Twee gezichten van... Nr. 55: Boerderij Torenzicht Westgaag 74

In de rubriek 'De twee gezichten van…' staan maandelijks twee afbeeldingen centraal. De tekst van deze aflevering is verzorgd door Trudy Werner-Berkhout van de Historische Vereniging Maasland. Henk Groenendaal maakte de foto anno 2007. Reacties en suggesties van lezers zijn van harte welkom. Deze maand deel 55.

Aan de Westgaag in Maasland ligt een eeuwenoude boerderij met de naam Torenzicht. Eind jaren negentig van de vorige eeuw is de boerderij van eigenaar veranderd en volledig gerestaureerd. Jarenlang heeft de familie Koornneef zich bezig gehouden met de verbouwing om de originele staat zoveel mogelijk te handhaven. De boerderij heeft weliswaar zijn oorspronkelijke functie verloren, maar een aangrenzend stuk land biedt nog mogelijkheden om iets van het boerenbedrijf uit te oefenen. Zo werd in het jaar 2003 tarwe verbouwd.

De laatste jaren is de oude boerderij op belangrijke Midden-Delflandse dagen te bezichtigen geweest en vinden er tevens allerlei demonstraties plaats, zoals het dorsen van graan.

Deze boerderij was van oudsher een gemengd bedrijf. Naast akkerbouw vond ook veeteelt plaats. Omdat de Oude Campspolder eind vorige eeuw bestemd werd voor uitbreiding van de tuinbouwsector maakte het boerenland plaats voor kassen.

Boerderij Torenzicht Westgaag 74 mei 1933

Westgaag 74 is gebouwd tussen de jaren 1550-1575. Het voorhuis met de opkamer en de daaronder gelegen melkkelder bevatten het oudste metselwerk. De originele moer- en kinderbinten zijn intact. Naast de opkamer ligt een tussenkamer en daarnaast het boenhok. In het boenhok is een grote schouw; daarnaast is buiten een bakoven aangebouwd. Achter het voorhuis is een kamer met twee bedsteden. Tevens is hier de trap naar zolder. Er bevindt zich in deze kamer een betegelde scheidingsmuur met stookplaats. Hierboven is op zolder de rookkast voor het vlees geweest. Achter de brandmuur lag een dorsvloer, een paardenstal en de koestal.

Op het erf hebben oorspronkelijk twee hooibergen gestaan, nu één. Het aan de weg gelegen gebouwtje heeft vroeger een karnmolen bevat. Tevens is er nog een wagenschuur op het erf. Het erf, het voorhuis, de opkamer en de melkkelder vertegenwoordigen een hoge bouw- en cultuurhistorische waarde. Het huis is daarom ook terecht op de rijksmonumentenlijst gekomen.

Boerderij Torenzicht Westgaag 74 - augustus 2007

Volgens het leenregister van de Graven van Holland heeft in 1281 hier een houten huis gestaan. De tiende penning van 1555 (10 % belasting op onroerend goed) noemt Claes Symonsz. als bruiker van de boerderij. Hij pachtte zo’n 10 morgen (1 morgen is 0,85 ha.) van de Landscommandeur te Utrecht, 7 morgen van Gerrit Heermans te Leiden, 3 morgen van Huych Dirks uit De Lier. Ook pachtte hij land van het St. Barbaraklooster uit Delft, het Convent te Rijnsburg en land van de Heilige Geest en het Oude Gasthuis te Delft. Hijzelf bezat 5 morgen. Het totaal aantal morgens bedroeg rond de 46. Claes Symonsz. werd voor een bedrag van 26 pond, 1 stuiver en 2 penningen aangeslagen. Tevens diende hij de Commandeur te Utrecht nog jaarlijks drie kapoenen en vier hoenderen te geven.

Na de reformatie werd het kloosterlijk en kerkelijk landbezit geconfisceerd door de Staten-Generaal en vervolgens door particulieren overgenomen. Veel Haagse en Delftse burgers bezaten hier grond en boerderijen.

In de achttiende eeuw woonde de familie Van der Lely op deze boerderij, die het land en de boerderij pachtte van Mr. Adriaan van Schuylenburg, getrouwd met de Delftse Cornelia Soetens. In 1823 werd bij de volkstelling in Maasland de familie Van Woerden als bewoner op de boerderij genoemd. Deze familie heeft diverse generaties lang, tot de komst van de tuinbouw in de Oude Campspolder, het boerenbedrijf aan de Westgaag uitgeoefend.

Dankzij restauratie is de boerderij als historisch monument bewaard gebleven voor Midden-Delfland!

Literatuur

  • C. Huijts, De ontwikkeling van de middendelflandse boerderij, Maasland, 1984.
  • A. Dijkshoorn: gegevens 10e penning en bewoners.
  • T. Werner-Berkhout: gegevens verhuurders 17e en 18e eeuw, verpondingsboeken.
  • Inventarisatie van de historische en bouwtechnische kwaliteiten van de boerderij Westgaag 74 te Maasland, 1995.

Tekst: Trudy Werner-Berkhout. Oude afbeelding: Aquarel van J. Verheul (mei 1933). Foto huidige situatie 2007: Henk Groenendaal. 'Midden-Delfland - Schakel' publicatie: xx augustus 2007.

Na publicatie worden de “Twee gezichten van…” ook op internet gepubliceerd op adres: http://www.middendelfland.net/.