MIDDEN - DELFLAND

Twee gezichten van... Nr. 92: De Knakenbuurt, Den Hoorn

In de rubriek 'De twee gezichten van…' staan maandelijks twee afbeeldingen centraal. De tekst van deze aflevering is verzorgd door Jacques Moerman van de Historische Vereniging Oud-Schipluiden. Henk Groenendaal maakte de foto anno 2010. Reacties en suggesties van lezers zijn van harte welkom. Deze maand deel 92.

Aan de Woudseweg in Den Hoorn liggen zeven woningen die aangeduid worden met de naam Knakenbuurt. De huur van deze huizen bedroeg in de beginperiode f 2,50 per maand, vandaar de bijnaam van dit buurtje. Opdrachtgever voor de bouw was Cornelis Tetteroo. Zijn zoon Hendricus Tetteroo legde de eerste steen op 18 februari 1898. Hendricus Tetteroo was de vader van Kees Tetteroo, veeverloskundige en bekend van zijn oorlogsdagboeken. Cornelis Tetteroo liet de woningen bouwen uit sociale bewogenheid en als geldbelegging. Hij bezat zelf een boerderij op een aangrenzend perceel. Er was in die tijd nog geen sprake van een woningbouwvereniging. In Den Hoorn hebben meer ondernemende particulieren in de periode 1880-1920 woningen voor arbeiders gebouwd. De bouw van de Knakenbuurt was gereed begin juni 1898. Na het overlijden van Cornelis Tetteroo in 1905 verviel het rijtje huizen aan zijn vrouw Francina de Vreede. Toen zij stierf in 1935 erfde haar dochter Wilhelmina Tetteroo met haar man Franciscus Heggelman de woningen. Na de dood van Wilhelmina verkocht Heggelman in 1960 de Knakenbuurt voor f 17.500,- aan Cornelis Wassenaar, een makelaar in Schiedam. Rond 1965 werden de huizen aan de bewoners verkocht.

Twee gezichten van... Nr. 92: De Knakenbuurt, Den Hoorn

De zeven woningen hadden oorspronkelijk het uiterlijk van een boerderij (zie de vooroorlogse foto). In de voorgevel zaten veertien schuiframen; voordeuren hebben altijd ontbroken. De ingang van de huizen ligt aan de achterzijde. Een pad verbindt de woningen; achter dit pad bevinden zich de tuintjes en schuurtjes van de bewoners. Voor de oorlog werd hier groente geteeld. Vrijwel elk gezin hield hier kippen, konijnen en soms een koe, een varken of een geit. Er was één gemeenschappelijke waterput. Boven de sloot op het achtererf bevond zich achter elke woning een plee. In 1914 werden aan de woningen klompenhokken gebouwd voor het herbergen van de klompen en de werkkleding. Vlak voor de hokjes liep een afvoergoot met een plank erover, de zogenaamde 'schrobgoot'. Elke zaterdag werd deze plank gewit, gelijk met de klompen. Ook werden dan de ramen gelapt en de straat geschrobd. In de voortuintjes stonden bloemen en planten, zoals hortensia's, goudsbloemen en lelies. De meeste bewoners hadden hier een bankje of een veilingkist en een grindpaadje. Iedere zaterdag werd het grind geharkt.

Twee gezichten van... Nr. 92: De Knakenbuurt, Den Hoorn

Tussen de schuur en de woningen bevonden zich heel veel waslijnen. Rond 1910 woonden er in de zeven huizen van de Knakenbuurt 32 kinderen onder de 16 jaar. Eén gezin telde zelfs tien kinderen. In 1939 zijn de houten klompenhokken vervangen door een stenen aanbouw, waardoor een halletje ontstond. Nu was er plaats voor een wc in huis. Dit was een hele luxe, hoewel het toilet nog wel met een emmer doorgespoeld moest worden. De afvoer van de wc kwam uit in een septic tank, die gelijk geplaatst werd met de stenen aanbouwtjes. Pas in 1974 heeft de gemeente een riolering aangelegd, waarop de huizen werden aangesloten.
De woningen bestonden uit een woonkeuken en een kamer, die alleen op zon- en feestdagen werd gebruikt. Er waren lange tijd vier bedsteden, namelijk één boven de kelder, één onder de trap en twee op zolder. De rest van het gezin sliep op matrassen op zolder.

Na 1975 kwamen er grote ramen in de voorgevel en werden er aan de voorzijde dakkapellen geplaatst, waardoor er meer licht en ruimte in de woningen kwam. Ook aan de achterzijde werden dakkapellen gebouwd.
Woonhuis nr. 54 wordt vanaf 1898 bewoond door de familie Roessen. Andere families die hier korte of lange tijd hebben gewoond zijn: Van Etten, Van den Berg, Gerritse, Kerklaan, Kalkman, Van der Meer en Bentvelzen. In de Knakenbuurt is de saamhorigheid altijd groot geweest. Heel bijzonder was in 1998 het feest ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan. Bij die gelegenheid is een gedenkboek uitgegeven vol met verhalen over de huizen en de bewoners. We hebben er dankbaar gebruik van gemaakt voor deze aflevering van de rubriek Twee Gezichten.

Meer informatie over de naamgeving van polders en wegen is te vinden in het ‘Straatnamenboek van de gemeente Schipluiden’ (de dorpen Schipluiden en Den Hoorn en de buitengebieden).

Tekst: Jacques Moerman. Oude foto: Historische Vereniging Oud Schipluiden. Foto huidige situatie 2010: Henk Groenendaal. 'Midden-Delfland - Schakel' publicatie: 8 oktober 2010.

Na publicatie worden de “Twee gezichten van…” ook op internet gepubliceerd op adres: http://www.middendelfland.net/.